ForumTijger
Laatste Update: 12-Aug-2002
De afgelopen tijd is het me weer opgevallen: Avond aan avond gaan we gezellig op een audio forum de discussie met elkaar aan over subtiele verschillen tussen kabels en over het welles of nietus van SACD en DVD-A. Als je het aantal reacties bekijkt van een aantal forummers dan kan het niet anders of er wordt nog meer over muziek gepraat dan geluisterd.
Mensen denken hun mening daarbij nogal eens kracht bij te moeten zetten door deze zo zwart-wit mogelijk neer te zetten, meestal zonder erbij te vermelden dat dit hun eigen mening betreft. Het betreft vaak het ophemelen van de eigen audio componenten door af te zetten tegen andere merken. Daarbij dienen termen te worden gebruikt als: "Op straatlengte zetten", "wegspelen" etc. Ook worden merken in hun geheel opgehemeld of afgefakkeld: Alle Magnat speakers klinken "Duits", alle Sony klinkt als het midisetje van je ouders, B&O heeft alleen maar mooi design en televisies, B&W klink niet "coherent" (whoehaa), vdHul kabels klinken schel doordat ze verzilverd zijn etc.
Hierbij wordt vaak vergeten dat er in praktijk vaak niet zo heel grote verschillen zijn tussen verschillende audio componenten, en dat veel luisteraars zonder een referentie al niet in staat zijn hun eigen speakers en een stel "mindere" uit elkaar te houden. Misschien vergeten we nogal eens dat deze hobby dient om met meer plezier naar muziek te luisteren en niet om naar apparatuur te kijken.
Gelukkig zit het gehoor van mensen prima in elkaar: Dingen die je niet wilt horen irriteren je niet, en dingen die je wel wilt horen zijn oorverdovend aanwezig. Op deze wijze helpen onze oren (en hersenen) ons om de investering in nieuwe apparatuur hoorbaar je maken en dus te rechtvaardigen.
Voor nieuwelingen binnen deze hobby lijkt me dit erg verwarrend: De lol van bezig zijn met je audiohobby wordt verminderd door statusgedrag en "zo hoort het". Ben je net in de zenede hemel met je nieuwe set en wil je dat eens lekker op een forum van je af gaan schrijven, wordt je door een aantal ouwe rotten nogal hardhandig op aarde teruggezet omdat het merk of het type apparaat "niet klopt" en dus niet kan klinken.
Volgens mij (=mening) wordt het genieten niet aleen bepaald door de absolute kwaliteit van de weergave maar vaak ook door de stemming, omgeving, gezelschap, ergonomie, uiterlijk en wellicht ook nog door technische specificaties en prijs. Daarbij valt het op dat (-generaliserend-) mannen meer vallen op eigenschappen als technische specs, prijs, uitstraling van het merk en daar een element van competitie in zien. Alleen daarom is het al grappig als er in een enquete de vraag naar boven komt: Vind je hifi een egoistische hobby? De antwoorden zeggen m.i. meer over de luisteraar dan dat ze een zinvol antwoord geven op de vraag. Muziek luisteren hoeft absoluut geen egoistische hobby te zijn: Bezoekjes aan concerten met m'n vrouw vinden we beiden hoogtepunten. Hifi kan wel een egoistische hobby zijn, maar dat ligt vast voor een deel bij jezelf en je sociale gedrag.
Omdat er volgens mij niet is aangetoond dat de dames minder muziekaal zijn of minder goed gehoor hebben dan wij mannen (integendeel denk ik wel eens) is het daarom des te merkwaardiger dat er onder audiofielen zelden een dame is te vinden.
Je kuntje afvragen of je vaker en plezieriger naar muziek luistert als er een hoop ingewikkelde handelingen verricht moeten worden om een CD of LP aan het spelen te krijgen. Ik heb daarom in de woonkamer ook bewust gekozen voor een set waar de hele familie mee om kan gaan, die er goed uitziet en uitnodigt tot plaatje draaien. Het resultaat is dat bijna de gehele dag muziek wordt geluisterd en er ook anderen bereid zijn de LP op z'n tijd om te draaien. Iets soortgelijks geldt voor de auto: De omgeving waarin je luistert is verre van ideaal, maar toch geniet ik ieder dag op weg naar huis van de autoradio met z'n enorme beperkingen.
Er zijn een paar overbekende vooroordelen die iedereen wel kent, en die het op feestjes en partijen heel goed doen, maar waar je erg voorzichtig mee moet zijn of je krijgt ze absoluut als een boemerang in je eigen nek terug. Voorbeelden:
Om met de eerste te beginnen: Ieder merk heeft sterke en zwakke punten, en een aantal grotere merken is vertegenwoordigd in een aantal marktsegmenten varierend van walkmans, minisetjes tot aan high-end toe. Onmogelijk om daarom maar 1 mening te hebben over een merk als Sony of Philips. Beiden verkopen zondermeer in het goedkopere segment met mini sets en goedkope home-cinema combinaties. Maar Sony en Philips zijn ook de uitvinders van de CD en de technologische vaders van de SACD. Sony en Marantz (verleden jaar nog in handen van Philips) hebben beiden een referentie SACD spelers op de markt gezet, shows georganiseerd etc. zodat de marktwerking uiteindelijk ook kleinere en exclusievere merken de gelegenheid gaf om hun high-end product te ontwikkelen in de markt te zetten. Nu kun je eraan twijfelen of er werkelijk veel nieuws zit in DVD-A/SACD of dat we ons weer gek laten maken door de commercie, maar het is te gemakkelijk om alles van Sony over een kam scheren.
Met meer dan 500 CD's in huis hebben we voldoende keus om muziek te draaien. Ook hebben we twee branders in de PC's en worden er wel eens wat CD's gebrand. We doen dit eigenlijk alleen voor in de auto, en het betreft in bijna alle gevallen muziek die we al op CD hebben.
Bij vergelijk van gebrande CD's en originele exemplaren viel me op dat het leesproces (rippen) minstens zo belangrijk is als het branden waar het aankomt op kwaliteit van het eindresultaat. Slechte copieen zijn vaak toe te wijzen aan onzorgvuldige copieermethodes bwaarbij met name te luchtig werd omgesprongen met het lezen van de originele CD. Bij een groot deel van m'n eigen copieen ben ik niet in staat om copie en origineel uit elkaar te halen. En hoewel het resultaat me eigenlijk uit zou moeten dagen meer zelf te gaan branden blijf ik toch maar originele opnames kopen bij bol.com.
Hoeveel mensen hebben werkelijk origineel en (goede) copie naast elkaar beluisterd en kunnen de copie er 9 van de 10 keer uithalen? Ik ken ze niet, maar misschien heb ik alleen dove kennisen.
Verleden jaar werd er een MP3 test gehouden op http://forum.hifi.nl . Iemand die zelf aan den lijve had ondervonden dat het moeilijker was dan gedacht om een MP3 opname te onderscheiden van een origineel op CD moest aangezien hij de weddenschap had verloren dit als straf op het forum opbiechten. De reacties waren weer prachtig: Bezitters van al dan niet prijzige installaties beweerden met de vingers in de oren in staat te zijn om een MP3 opname van een CD opname te onderscheiden. Daarom werd er door deze slimme "verliezer" een test bedacht waar een stuk of 4 mensen aan mee konden doen. Iedere deelnemer kreeg een CD thuisgestuurd met daarop voor een stuk muziek steeds 4 fragmenten: 1 fragment origineel, 1 fragment MP3 ter referentie en daarna twee test fragmenten die ofwel MP3 ofwel origineel konden zijn. Dit werd voor een aantal verschillende soorten muziek gedaan bij een aantal verschillende samplefrequenties van de MP3 encoder. Voor 44 "samples" diende aangegeven te worden of er sprake was van MP3 of originele track van de CD.
Direkt al de eerste dag kwamen de reacties: Er werd thuis keihard geluisterd en het zou een eitje worden. Ik deed zelf ook mee en heb me helemaal leip geluisterd naar drumsolo's bas, solo's, Eric Clapton, belletjes etc. Ondanks een lichte verkoudheid hebben we samen uiteindelijk de lijst opgesteld en ingestuurd. Eerlijkheid gebied me te zeggen dat ik gezien de reacties er zelf niet veel van verwachtte. Ik herinner me dat ik die CD zelfs heb meegenomen naar audiozaken om daar te luisteren of er een duidelijker verschil te horen was dan bij mij thuis. Zo heb ik zelfs geluisterd naar een stel electrostaten op een buizenversterker om te zien uhhh horen of dat wilde helpen. Na twee weken heb ik mijn score maar verzonden naar de organisator.
Groot was de verassing toen uiteindelijk bleek dat de meesten 12-14 fouten hadden, meestal bij de hogere sample frequenties. Duidelijk dus: statistisch was er geen onderbouwing te vinden voor de stelling dat we in staat zijn goede MP3 opnames te onderscheiden van originele opnames op CD. Met twee fouten waren wij nog de beste uit de lijst, dus de uren die er in waren gestoken hadden effect gehad. Echter, de glans van de overwinning van de oren op techniek werd behoorlijk doffer omdat het met name de artefacten in de opnames waren waardoor we in staat waren geweest de MP3's te onderscheiden. Bij 192 en 256 bits opnames waren de details en de klank van de meeste MP3 opnames al zodanig dat ik me prima zou kunnen vinden in de klank.
Wat ik ervan heb geleerd is simpel: Ik vertrouw sindsdien meer op m'n eigen oren dan ooit tevoren. De mening van anderen vind ik wel interessant maar dient slechts om me bij te sturen. Knap vind ik die mensen die zonder naar een bepaald apparaat geluisterd te hebben al weten dat merk X klinkt als een rotte brommer. Maar liever verlaat ik me op de mening van m'n vrouw, die niet beinvloed wordt door de technische prestaties, maar enorm "goede oren" blijkt te hebben. En als zij verschil hoort en het apparaat voldoet ook aan haar estetische eisen dan komt de stap naar ons huis echt dichtbij.
Want soms ben je zo lekker bezig met de discussie van componenten, de beste luisprekerkabel of een lekker stel dempers dat je vergeet dat het uiteindelijk gaat om de muziekbeleving. Aan de andere kant is het ook hobby: Dus rationele argumenten tellen niet altijd. Aan een hobby, of het nu tennis, golf of motorrijden is geef je toch meer geld uit dan noodzakelijk.
Ik hoop dat er meer mensen hun eigen oren gebruiken om te beslissen welke apparatuur voor hun geschikt is. Laat je daarbij niet afleiden door de mening van andere fielen en hun exclusieve maar ongetwijfeld goede smaak. Als je zelf geen verschil hoort heeft het geen zin om een nog duurdere set te kopen. Ten eerste hoor je het verschil niet dus zul je je luistergenot uit status moeten halen, ten tweede kun je je afvragen of het aan je oren ligt of dat er werkelijk weinig of geen verschil is.
version 1.0
© Maarten&Annemarie, July 2002