Buizen Phono Voorversterker

“Tweety”

Drie maal is scheepsrecht ...

Last modified: March 12, 2002

Intro

Een paar weken terug kreeg ik van een collega zelfbouwer de hint om schakelingen door te rekenen op de PC. Dit was een leuk plan en resulteerde erin dat ik de Scratch en de Hounddog eens door heb gerekend.

Met name de hounddog volgt waarschijnlijk de RIAA curve niet zo goed als ik had gehoopt. De scratch zit binnen de 1dB van de ïdeale" curve. Het blijft echter een simulatie, de echte waardes kunnen toch wat afwijken omdat de karakteristieken van de gebruikte buizen niet volledig (kunnen) worden gemodelleerd. Dick heeft er echter wel aan gemeten en de Scratch van hem is minstens zo goed als de simulaties.

De afgelopen weken heb ik de boeken van Menno van der Veen en Rainer zur Linde en wat andere werken eens bestudeerd en ik vroeg me af of ik zelf niet een SRPP phono voorversterker zou kunnen ontwerpen, zeker als zo'n simulatie tool je helpt om de RIAA curve lekker scherp te zetten. De basis van zo'n SRPP trap is redelijk standaard, het gaat met name om het gebruikte RIAA netwerk en of er al dan niet gebruik wordt gemaakt van feedback.

Gelukkig had ik nog twee kastjes liggen die ik ooit voor de scratch had gekocht maar die te klein bleken toen de scratch met buizenvoeding moest worden uitgerust. Ik heb mezelf dus maar wijsgemaakt dat ik de meeste onderdelen toch al had en dat ik best nog een phono pre kon bouwen. Zie het maar als een studie, ik ben met scratch al tevreden maar ik wil nog wat zaken uitproberen.

De uitgangspunten waren deze keer als volgt:

1. Hoewel de hounddog had bewezen met z'n actief filer en tegenkoppeling erg stil te zijn wilde ik toch dit project weer met een passief filter bouwen.
2. Ik wil weinig tot geen ruis: Ik denk er daarom over om toch ook een keer de versterker en voeding in aparte behuizingen te bouwen.
3. Ik wil eens kijken of ik het RIAA filter kan bouwen met twee condensatoren en een weerstand van gangbare waardes en toch binnen de 1dB op de curve blijven. Theoretisch kan het, want tijdens de simulatie is de Tweety super gehoorzaam.
4. Ik heb me voorgenomen qua onderdelen tussen de Scratch en de Hounddog in te gaan zitten: Goed spul, maar niet te exotisch.
5. De kastjes zijn lekker klein, ik zal dus op de millimeter moeten werken. Toch wil ik maximale mogelijkheden om later aan te passen. Scratch heeft dit wel (maar is ook zeer ruim gebouwd), Hounddog is een hond om te repareren.
6. Afgezien van inspelen en luisteren wil ik tzt ook empirisch (meten) in staat zijn om de theorie met de praktijk te vergelijken.
7. Ik wil meer gain dan de hounddog heeft. De UL-40 reageert niet optimaal op inputs die te weinig gain hebben.
8. Tweety krijgt natuurlijk een mooie gele laboratorium connector voor de massa connectie :-)

Tweety

Waarom Tweety? Wel, ik ben een absolute fan van tekenfilms en tweety is de zingende vogel. Tweety fluit dus niet, zoals onze kanarie (die heet dus ook Tweety), maar hij zingt echt. Kijk, en daar gaat het nou om: een fluitende versterker maken gaat mij vast ook wel lukken, maar een zingende versterker is toch wat anders. In beide gevallen kan ik hem overigens gerust Tweety noemen, maar het doel is in ieder geval duidelijk.

Ik begin met de bouw van de versterker zelf, deze kan ik tijdelijk aansluiten op de voeding van de Scratch. Overigens denk ik dat ik de voedingsspanning van de Tweety iets hoger wil hebben, ca. 300 V. Nadat de versterker af is bouw ik de voeding pas, het lot wil nl. dat de nettrafo niet op tijd binnen is dus moet ik wel met de versterker beginnen.

Het schema van de Tweety inclusief het schema van de Voeding voor Tweety..

Bouwen van Tweety

Als gezegd, de kast waar de Tweety versterker in moest worden gebouwd was claustrofobisch klein. De breedte in de kast was slechts 10 cm. Dit was eigenlijk niet voldoende om de drie noval buisjes op de aluminium strip lekker plat neer te kunnen leggen, omdat de bevestiging van de buisvoeten meer breedte nodig had, maar door de buishouders iets te verdraaien kon ruimte worden bespaard.

Ik heb vlak voor de buizen eerst een rij van soldeersteuntjes neergelegd, en twee cm. verder nog zo'n rijtje. M'n idee is om onderdelen tussen deze twee rijtjes in te solderen zodat ik gemakkelijk van waardes kan wisselen.

Zoals hiervoor al aangegeven heb ik slechts de beschikking over een simulatie pakketje, dus straks na meten en luisteren kan het nog wel eens gebeuren dat er aanpassingen in met name het RIAA filter moeten gaan plaatsvinden en dat wordt met de beschikbare ruimte toch al geen pretje, laat staan als je er van tevoren geen rekening mee houdt.

Tenslotte moeten er sowieso twee grote Jensen 0.36uF audiocondensatoren worden geplaats en die zijn groohoot.

De Jensen 0.36 uF caps zijn met plaksteuntjes tegen de zijkant van de kast bevestigd. Een prima oplossing, maar helaas is er nu niet veel ruimte meer om te solderen aan filter of ontkoppel condensatoren zonder dat de Jensens weer moeten worden losgehaald.

Tweety kan zingen...

Tweety is af, hij is mooi klein gebouwd en voorzien van redelijke componenten. Tijdelijk moet ik de hounddog of de Scratch kanibaliseren als ik er naar wil luisteren, en ik moet Tweety aansluiten op de voeding van de Scratch omdat Tweety's voeding nog niet af is.

Ik zal morgen eens wat foto's maken, eigenlijk had ik dat gaandeweg het bouwproces moeten doen, maar de koorts om e.e.a. af te bouwen was zo groot dat ik niet de tijd heb genomen om zo nu en dan even een foto te maken. Ken je dat? ..... Ok, het verhaal is gegarneerd met de eerste foto's van Tweety.

Tweety moet nu even inspelen, want ik ben nog niet echt onder de indruk van de zangprestaties van Tweety. Natuurlijk moet Tweety nog voorzien worden van z'n derde ECC83 buis van JJ die de eerste versterking voor z'n rekening gaat nemen. Het kan zijn dat ik de gain met een eerste ECC83 buis wat te hoog vind, in dat geval zou ik een ECC81 kunnen overwegen bij de ingangstrap. Na enig experimenteren met de aarde van de gloeispanning blijkt Tweety een stuk rustiger te worden. Het genieten kan beginnen ...

Gaandeweg de eerste dag wordt de klank van Tweety wat losser, maar voor mijn gevoel nog niet sprankelend genoeg. Wat wel direkt opvalt is de ontzettend lage ruisdrempel, dus als ik die kan behouden ben ik tevreden. De ingangen van Tweety zijn met zilverdraad aangesloten en nog eens extra voorzien van een koperen afscherming en afgewerkt met rode krimpkous.

Todo

De volgende zaken worden dus nog aangepakt:

• Voeding voor tweety (275-300 Volt). Zie pagina 2
• Een LED op de frontplaat om aan te geven dat er actie is (done, zie volgende paginas)
• Metingen aan Tweety om te kijken of de RIAA curve enigszins klopt. Eventueel de condensator van 8.2 nF in het filter vervangen door een exemplaar van 6.8 nF en de weerstand van 10kOhm naar 11kOhm. Dit geeft iets meer hoog zonder de nauwkeurigheid van het filter echt aan te tasten.
• Een betere/flexibele afgeschermde voedingskabel tussen Granny en Tweety

© Maarten&Annemarie, Maart 2002