Platenspeler.Com |
 |
Platenspeler.Com |
|
Buizenversterker UL40-S2
Luisteren
Pagina 5, 07-Aug-2004
Direkt nadat ik de UL40-S2 had gebouwd in November 2001 had ik mezelf al voorgenomen om in ieder geval m’n ervaring met het bouwen op papier (ok, website) te gaan zetten. Daar hoort natuurlijk ook een luister impressie bij. Ondertussen zijn er al weer zo’n twee maanden verstreken en ik realiseerde me eigenlijk dat ik iedere dag de versterker aan heb staan en er tot volle tevredenheid naar luister, maar daar nog niet echt veel over had gemeld.
Een buizenversterker is echt genieten, en niet iets voor mensen die altijd haast hebben en zich ergeren aan bijvoorbeeld de tijd die een buizenversterker nodig heeft om op temperatuur te komen. Los van de 60 seconden voorgloeien duurt het toch altijd ook nog een tijdje voordat de versterker echt lekker draait. Beneden staat een transistorbak, en die staat permanent aan. Omdat de schakeling niet permanent in class-A staat kost me dat relatief weinig aan stroom. Dat is bij een buizenversterker wel anders: De UL40 verbruikt (bij benadering) evenveel stroom bij vol volume als bij laag volume. En veel van de toegevoerde energie wordt (het zijn tenslotte lampen) omgezet in warmte. De strategie is daarom als volgt: Zodra je de eerste keer luistert op een dag zet je hem aan, en je laat hem aanstaan totdat je ’s avonds zeker weet dat je geen muziek meer gaat luisteren. Dan gaattie dus uit.
Maar niet alleen het gebruik, ook de klank is relaxed. Er wordt vaak gesproken over een “warm”geluid, maar dat vind ik niet eens het meest karakteristieke kenmerk (meer) van moderne buizenversterkers. Sterker nog, de Marantz PM14 beneden is ook niet echt een koudbloedig beestje. Nee, het is meer het geluidsbeeld dat zo lekker los staat dat ik prachtig vind.
Het vaste plekje van de UL40 is op zolder waar ik mijn studeerkamer heb. De analoge keten voor de UL40 ziet er als volgt uit:
Helemaal geen high-end set, en in verhouding met de woonkamer zeer bescheiden. Toch bivakkeren Annemarie en ik de laatste weken ’s avonds regelmatig op zolder en we zitten vaak te werken onder het genot van een pas gescoorde LP. Voor de volledigheid zal ik ook even de digitale kant belichten:
Voor deze niet al te grote ruimte klinkt de combinatie prachtig. Omdat het een studeerkamer is staan er wel PC’s en die maken herrie, maar de ruimte is wel goed gedempt mede door vloerbedekking, bureaus en grote kastenwand met boeden en LP’s. En natuurlijk zijn er betere speakers te koop die beter passen bij de versterker, en hetzelfde geldt natuurlijk voor de platenspeler die zich natuurlijk niet kan meten met de Clearaudio Champion in de woonkamer. Maar ondanks dat, het stereobeeld van de UL40 is ronduit prachtig. En veel van onze favolriete muziek, zoals die van Eva Cassidy wordt levensecht afgebeeld.
Ook digitale bronnen doen het prima met deze buizenversterker. Zeker overdag draai ik nogal eens CD’s omdat ik dan tijdens telefoongesprekken snel in staat ben om middels de afstandbediening de cdspeler op “pauze”te kunnen zetten. Tja, er is eigenlijk niets mis met het luisteren naar CD’s. Toch luisteren we meer LP’s dan ooit. Lekker klinken met name ook de wat oudere Jazz opnames:
OK, Ik hoor je al denken: Wel errug positief, valt er niet te verbeteren? Natuurlijk zijn er nog plaatsen waar iets te verbeteren valt: We zijn ervan overtuigd dat met een eventuele upgrade van de Magnat speakers t.z.t. we nog een stap kunnen maken. Ook zou een beter high-output element in de Thorens nog wat kunnen doen in de dynamiek en de zachte passages want we zijn erg verwend met de Dynavector in de Clearaudio.
Natuurlijk hebben we de UL40 ook op laten treden in de
woonkamer. Daar is hij aangesloten op een Marantz CD17mkii cd-speler en onze
Elac “Dolce Vita” speakers. Een wellicht niet echt voor de hand
liggende combinatie, zeker ook aangezien we bewust voor de Marantz PM-14KI versterker
hadden gekozen omdat deze versterker beter dan z’n kleine broertje de
PM17 in staat was om de Dolce Vita’s in bedwang te houden. Deze speakers
hebben een moeilijk impedantieverloop en zijn minder gemakkelijk aan te sturen.
De 2*60W PM-17 kon hier minder goed mee omgaan en dat resulteerde in weinig
bas.
Waar ik erg bang voor was bleek in praktijk erg mee te vallen. De bas van de Dolce Vita werd wel iets losser, logisch want de controle van een dikke transistorbak heeft de UL40 nu eenmaal niet, maar de bas response bleef prima en de controle werd ingeruild tegen flair en dat werkte ook prima. De UL40 heeft weinig moeite met veel speakers zolang deze maar een gevoeligheid van om en nabij de 88dB hebben. Toch loont het volgens mij om hier aan de veilige kant te blijven, zeker als je de UL40 nog een keer in triode i.p.v. Ultra lineair zou willen omzetten.
Hoewel het voor ons niet praktisch is om de UL40 permanent in de woonkamer te gebruiken zal ik hem nog wel eens van zolder halen om een uitvoering te geven.
Onlangs was ik tijdens een bijeenkomst van de Audioclub Nunspeet in staat om een speciale uitvoering van de UL40 te beluisteren. Menno van der Veen, de ontwerper van de Ul40 gaf daar een presentatie samen met Hans Braam van Amplimo. De presentatie werd gegarneerd door een demo van zowel een standaard Ul40 als een versie waar gebruik werd gemaakt van uitgangstrafo's die volledig waren gewikkeld met zilverdraad. Het betrof hier een prototype want deze uitgangstransformatoren zijn nog niet in productie. Volgens Menno levert wikkelen van de zijde waar de meeste stroom loopt het beste resultaat. Dat scheelt, want omdat het hier dan de secundaire zijde betreft. Dit scheelt de nodige meters zilver en het gebruikte zilverdraad hoeft niet zo heel dun te zijn.
Ik moet zeggen, er was zeer duidelijk verschil hoorbaar tussen een versterker die was uitgevoerd met zilverdraad trafo's en een standaard model. Het geluid was nog natuurlijker, meer details waren hoorbaar en het uitsterven van noten in akoestiek was mooier. Belangrijk voor mij was dat ik lekker muziek aan het luisteren was. Helaas hangt aan alle mooie dingen ook een prijskaartje: Een uitvoering waar alleen de secundaire zijde is voorzien van zilveren wikkelingen verdubbelt de prijs van de UL40-S2 versterker. Hmm, helaas zal dit voor veel mensen net iets te hoog gegrepen zijn maar het verschil tussen de standaard uitvoering en de turbo was toch veel groter dan ik in eerste instantie had gedacht.
Op dit moment denk ik niet dat het voor mij de
ultieme modificatie zal gaan worden, maar je kunt nooit weten natuurlijk.